Komitet Gosudarstwiennoj Biezpiecznosti SSSR (Komitet Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR ). Po śmierci Stalina w 1954 roku likwidacji uległo NKWD. Przewodniczącego NKWD, L. P. Berię rozstrzelano. Podobnie postąpiono z wieloma jego zwolennikami. Nowo deklarowana organizacja, miała czuwać nad bezpieczeństwem państwa, zwalczać opozycję, oraz pełnić funkcje inwigilacyjne. KGB, bo tak zostało nazwane, kontrolowało niemal wszystkie służby specjalne ZSRR.
KGB podczas okresu swojej zajmowało się działalności:

– Wywiadem zagranicznym.
– Kontrwywiadem.
– Ochroną granic państwa.
– Ochroną strategicznych obiektów gospodarczych.
– Ochroną instalacji nuklearnych.
– Ochroną działaczy państwowych w kraju i zagranicą.
– Ochroną ambasad.
– Ochroną budynków państwowych i partyjnych.

KGB składało się z dziewięciu Zarządów Głównych:
I. Wywiad.
II. Kontrwywiad.
III. Nadzorowanie armii.
IV. Zwalczanie opozycji.
V. Wywiad i kontrwywiad gospodarczy.
VI. Inwigilacja.
VII. Ochrona dostojników państwowych.
VIII. Transport i ochrona ambasad.
IX. Wywiad elektroniczny i szyfry.

Oficerowie KGB pracujący w placówkach dyplomatycznych oficjalnie zatrudnieni byli na etatach “attache” gospodarczych, prasowych czy kulturalnych itp. Ich działalność polegała na kontrolowaniu pracy ambasad konsulatów. Obserwowali też pracowników ambasad pod kątem poprawności politycznej, życia prywatnego i kontaktów z miejscową ludnością. Głównym zadaniem było prowadzenie działalności wywiadowczej.
Koncentrowali się na zdobywaniu tajemnic gospodarczych i wojskowych. Werbowaniu agentów i prowadzeniu ich. Organizowali skrzynki kontaktowe i dostarczali polecenia dla podopiecznych. Odbierali informacje pozostawione przez agentów i zostawiali wynagrodzenie.
KGB zajmowało się gromadzeniem danych, które na pierwszy rzut oka nie miały nic wspólnego z działalnością wywiadu. Interesowało ich dosłownie wszystko:
– Stan zapasów żywności.
– Ilość krwi (zapasów ) w szpitalach.
– Produkcja przedmiotów nie mających związku z obronnością.
– Nastroje ludności.
– Partie polityczne.

KGB w krajach Europy Zachodniej, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie prowadziło obserwację i zdobywało informacje na temat przygotowania tych krajów do wojny nuklearnej. Podobne postępowano w stosunku do Republiki Chin Ludowych. Agentów werbowano groźbami, szantażem lub też przekupowano pieniędzmi. KGB szukało też ludzi, którzy zgodziliby się pracować na korzyść ZSSR ze względów ideologicznych.
Najbardziej znani oficerowie KGB, którzy przeszli na stronę przeciwnika:
– Oleg Gordijewski – pułkownik KGB – wywiad brytyjski MI6. 1974-85 najprawdopodobniej został wydany przez Aldricha Amesa, który był szefem kontrwywiadu CIA na Związek Sowiecki. Gordiejewskiemu udało się samodzielnie uciec z Moskwy, poprzez Leningrad do Finlandii.
– Władimir Wetrow – był pracownikiem I Zarządu Głównego KGB- analizował informacje- od 1981 do 1982 – współpracował z DSI czyli wywiadem Francuskim. Aresztowano go w 1982 r. i później rozstrzelano.
– Walery Martynow był pułkownikiem KGB- zatrudniony w dziale zajmującym się wywiadem naukowo – technicznym, był współpracownikiem wywiadu amerykańskiego w latach osiemdziesiątych.
– Pieńkowski pułkownik KGB pseudonimy w Londynie „Alex” w Waszyngtonie przekazywał wiadomości o potencjale nuklearnym, analizy dotychczasowego stosunku ZSRR do krajów socjalistycznych. Aresztowany podczas kryzysu kubańskiego w 1962 roku. Rozstrzelany rok później.

KGB potrafiło zwerbować wielu odpowiedzialnych pracowników obcych wywiadów. Przedstawię niektórych:
– George Blake – był oficerem MI6 – angielskiej Tajnej Służby Wywiadowczej. Został zwerbowany przez wywiad północnokoreański, został też współpracownikiem KGB. Wydał wielu agentów MI6.
– Aldrich Hazen Ames – szef kontrwywiadu CIA na ZSRR. Sam zgłosił się do KGB i zaproponował współpracę w 1985 r. Agent ujawnił kilkadziesiąt tajnych operacji CIA i wydał ok. 30 osób współpracujący z CIA. Gdy zabrakło KGB współpracował z Służbą Wywiadu Zagranicznego, aresztowano go 2001 r.

KGB wspierało terrorystów, udzielało im schronienia, finansowało działalność. Terroryści byli szkoleni w ośrodkach na terenie ZSRR jak również w krajach satelickich.
Oficerowie KGB zajmowali się wspieraniem marksistowskich ruchów partyzanckich w wielu krajach trzeciego świata. Pośredniczyli w dostawy broni i funduszy dla tych ruchów.
KGB miało swą siedzibę w Moskwie (plac Dzierżyńskiego 2). Jej poprzednicy też tam urzędowali (Czeka, OGPU, NKWD). Zarząd Główny został przeniesiony w latach 70 do Jasieniewa pod Moskwą. Ośrodki szkoleniowe dla szpiegów, agentów wywiadu i ochrony rozrzucone były po całej Rosji. KGB posiadało zakonspirowane grupy zajmujące się likwidacją przeciwników (Mokreje dzieła) ZSRR. Działało również poza granicami ZSRR jego oficerowie służyli w krajach arabskich w Wietnamie północnym, Afganistanie, Jemenie. KGB pomagało miejscowym służbą specjalnym zwalczać opozycję i sprawować kontrolę nad ludnością. Oficerowie KGB wraz z doradcami wojskowymi ZSRR często brali udział w walkach. Podczas służby kilkuset z nich zginęło. KGB kontrolowała służby specjalne Układu Warszawskiego. Poprzednicy KGB pomagali budować lub sami tworzyli te służby. Gdy przewodniczącym KGB został Andropow służba zdobyła wpływ na politykę wewnętrzną ZSRR. KGB miało wpływ na wszystkie dziedziny życia wewnętrznego ZSRR. Zaczęło kontrolować decyzje gospodarcze państwa, bez jej aprobaty praktycznie żadna decyzja nie mogła być podjęta. Przy poparciu KGB, ZSRR zaczeło gigantyczny wyścig zbrojeń z USA. W 1978 premier ostatecznie stracił wcześniej tylko iluzoryczną władze nad KGB. Władzę zdobył Andropow a w 1985 Gorbaczow. Od tego czasu wpływy zaczynają jednak maleć W 1985 KGB miała ok. 200 tyś etatowych konfidentów i 250 tyś. żołnierzy wojsk wewnętrznych i pogranicza.
Ostatni przewodniczący podzielili KGB na kilkanaście służb:
– Wojska ochrony pogranicza przekazano do Ministerstwa Obrony Narodowej
– Pozbawiono KGB kontrwywiadu wojskowego
– Wyłączona z KGB IX Samodzielny Zarząd Ochrony Osobistej
– Wydział gospodarczy- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
– Wywiad – przeniesiono do nowo powstałej Centralnej Służby Wywiadowczej

Do likwidacji KGB w październiku 1991 roku przyczynił się jej szef Kriuczkow, który brał udział w nieudanym puczu przeciwko Michaiłowi Gorbaczowowi. Jej działalność zastąpiła Federalna Służba Bezpieczeństwa.
Przewodniczący KGB 1954-91:
1. Jwan Sierow IV 1954- XII 1958
2. Aleksander Szelepin XII 1958
3. Władimir Siemiczastny X 1961-V1982
4. Jurij Andropow V 1967- V1982
5. Witalij Fierdorczek V 1982- XII 1982
6. Wiktor Czerbikow XII 1982- X1988
7. Władymir Kruczikow X 1988- VII 1991
8. Leonid Szebaszyn VII 1991
9. Władynir Bakatin VII1991- X 1991