Manhattan

Manhattan to nazwa kojarzona dziś chyba nawet przez dzieci z różnych kontynentów. Na przestrzeni lat stał się symbolem Ameryki, występując w filmach, grach, serialach, reportażach itd.

Jest to zapewne jeden z naczelnych powodów, dla którego Hideo Kojima osadził w okolicach (oraz bezpośrednio na) Manhattanu akcję Metal Gear Solid 2. Zresztą, o decyzji tej głośno było już na długo przed premierą gry. Atmosfera zagęściła się jednak po atakach z września 2001 roku, w wyniku których część scen musiało zostać wyciętych z gry, część natomiast zmienionych (o tym w innych artykułach). W niniejszym tekście skrótowo przedstawię Wam informacje o Manhattanie, miejscu o którym napisać można przecież sporej rozległości referat.

Gwoli ścisłości warto wspomnieć, że Nowy Jork składa się, oprócz opisywanej wyspy, z dzielnic Queens, Brooklyn, Bronx i Staten Island. Z Manhattanem łączy je sieć mostów i tuneli (wyjątkiem jest Staten Island, na którą dostać się można bezpłatnym promem). Oprócz tego duże znaczenie mają węzły komunikacji z sąsiadującym od wschodu stanem New Jersey (na przykład Most Waszyngtona, tunel Holland, Lincoln), gdzie mieszka spory procent pracujących na Manhattanie osób.

Manhattan jest wyspą o długości około 22 kilometrów i szerokości (w najszerszym punkcie) ponad 3,5 kilometra. Wyspę zamieszkuje ponad 1,6 miliona ludzi, jednakże rekordowo duża ilość mieszkańców (ponad 2,3 miliony) przypada na okres ogromnej imigracji na początku XX wieku.

Wyspa jest stosunkowo nieduża (około 60 km kwadratowych), co przy liczbie mieszkańców i turystów sprawia, że miejsce jest zatłoczone i sprawia wrażenie ciasnego. Warto wspomnieć, że średni majątek mieszkańca dzielnicy jest najwyższy w całym USA.

Poza samą Wyspą Manhattan w skład dzielnicy wchodzą mniejsze wysepki, takie jak Ellis Island (do końca XIX wieku centrum odpraw imigrantów), Liberty Island (ze Statuą Wolności), Governor’s Island, Randall Island i inne.

Manhattan jest uznawany za stolicę finansową, kulturową i przedsiębiorczą USA, a według niektórych nawet i całego świata (słynne określenie stolica świata). Znajdują się tu centra handlu, giełdy (Giełda Nowojorska z siedzibą na Wall Street), biura wielu wiodących przedsiębiorstw. Media to jeden z filarów Manhattanu. To tutaj mają miejsce siedziby takich stacji telewizyjnych jak: ABC, CBS, FOX, NBC, czy MTV, HBO oraz Comedy Central (dzięki serialom produkowanym w tych wytwórniach, kanały zapewne kojarzy również sporo Polaków). Oczywiście rezydują tu także redakcje pism, jak New York Times czy New York Post.

Głównym środkiem transportu w dzielnicy jest metro. Sieć New York City Subway jest największą na świecie, zarówno jeśli chodzi o łączną długość torów, jak i o ilość stacji. Oprócz tego popularny jest transport taksówkami, które stały się już symbolem tego miejsca.

Ważnym miejscem w dzielnicy jest z pewnością Central Park. Ten wielki teren parkowy powstał na mocy decyzji z 1853 roku, jako odpowiedź na potrzeby mieszkańców do posiadania miejsca, w którym mogliby odpocząć od miejskiego zgiełku. Pracę nad parkiem oficjalnie zakończono w 1873 roku (ciekawostka – ogromne ilości ziemi sprowadzano z New Jersey, a to ze względu na niską jakość miejscowej gleby).

Pisząc o Manhattanie trudno nie wspomnieć o wydarzeniach z września 2001 roku. Nie chcę specjalnie rozpisywać się o tym zdarzeniu, gdyż jest to temat na osobny artykuł (potencjalnie). 11. września 2001 roku, w godzinach przedpołudniowych, dwa samoloty pasażerskie uderzyły w dwie wieże World Trade Center, które po pewnym czasie uległy zawaleniu. Faktem jest, że Manhattan stał się celem ataku głównie jako symbol, ikona USA. Zachwiało to z pewnością morale mieszkańców.

Inną sprawą są teorie spiskowe na temat tamtych wydarzeń. Będę szczery, sam podchodzę z dystansem do oficjalnej wersji wydarzeń, ale to jak już wspomniałem nie miejsce na tego typu wywody.

Garść historii

Interesująca nazwa wyspy wywodzi się od rdzennych mieszkańców okolicy, ale posiada wiele tłumaczeń. Jedno z popularniejszych to w Wyspa Wielu Wzgórz.

Zanim jeszcze Manhattan stał się symbolem USA i finansowym centrum świata, miejsce to zamieszkiwali Indianie z plemienia Lenape. W roku 1609 dotarł tam angielski podróżnik, Henry Hudson, od którego nazwiska nazwano później rzekę. Hudson pracował dla Duńczyków, stąd tereny przeszły w niedługim czasie w ich posiadanie, a na wyspie utworzono fort, nazwany później Nowym Amsterdamem (rok 1614, uznawany za oficjalny początek historii miasta). Rok później Holendrzy zakupili od Indian wyspę (według pewnych źródeł za równowartość dzisiejszych 1000 dolarów). W latach 60-tych XVII wieku miasto weszło w posiadanie Anglików i przemianowane zostało na Nowy Jork.

W czasie wojny o niepodległość na wyspie odbywały się ważne manewry kampanii nowojorskiej (fort Waszyngton). Po wojnie i ogłoszeniu konstytucji, Nowy Jork stał się stolicą USA, z budynkiem Federal Hall jako kapitolem.

Po wojnie secesyjnej ogromne rzesze imigrantów zaczęły napływać do Nowego Jorku. Wówczas zaczęła kreować się mieszanka etniczno-kulturowa tego miasta.

Nowy Jork z biegiem czasu rozszerzał się poza Manhattan. W wyniku kolejnych ustaw w skład miasta dołączały dzielnice (wcześniej osobne miasta) Bronx, Queens, Brooklyn (w tym przypadku dużą rolę odegrało zakończenie budowy Mostu Brooklyńskiego).

W 1904 roku otwarto sieć metra, co wpłynęło na dalszą integrację pomiędzy obszarami miasta i dzielnicy. Od początku XX wieku powstawały kolejne wieżowce, wizytówki dzielnicy tworzone w interesującym stylu Art Deco (klasyczny przykład – Empire State Building).

Tu również narodził się Wielki Kryzys przełomu lat 20-tych i 30-tych XX wieku. Wszystko zaczęło się od krachu na Wall Street w czarny czwartek 29. października 1929 roku i rozszerzyło się na całe Stany Zjednoczone i większość Europy. Kryzys trwał, w zależności od kraju, do lat 1933-35, a według wielu badaczy jednym z jego skutków było dojście do władzy dyktatorów europejskich.

Po II. Wojnie Światowej powstało pierwsze większe osiedle mieszkaniowe, wybudowane głównie z myślą o powracających weteranach i ich rodzinach (Stuyvesant Town). W 1951 roku przeniesiono na Manhattan (z Queens) siedzibę ONZ.

Dalsze lata to niestety upadająca opinia miasta i dzielnicy. Nowy Jork zaczął być kojarzony z przestępstwami. Jednak dzięki odpowiednim posunięciom władzy, mniej więcej od 1990 roku do dziś dnia przestępczość w ogromnym stopniu zmalała. Teraz Nowy Jork jest symbolem umiejętnej z nią walki.

Dzielnica może pochwalić się sporą ilością atrakcji turystycznych, które wielu z Was zapewne kojarzy z dzieł popkultury. Oto kilka z nich:

Empire State Building

World Trade Center

Chrysler Building

Statua Wolności

Siedziba ONZ

Katedra Świętego Patryka

Most Brooklyński

Most Jerzego Waszyngtona

Flatiron Building

Times Square

Central Park